Págase imposto ao herdar un seguro de vida?

Cando unha persoa falece e deixa contratado un seguro de vida, os beneficiarios que reciben a indemnización si poden ter que pagar impostos, xa que esta contía considérase unha adquisición patrimonial suxeita ao Imposto sobre Sucesións e Doazóns (ISD). A normativa española establece que a tributación depende do capital recibido, o grao de parentesco co falecido e a comunidade autónoma onde se resida, xa que cada rexión pode aplicar as súas propias bonificacións e tipos impositivos.

Comprender como funciona este imposto é clave para planificar a herdanza e garantir que os beneficiarios reciban o máximo posible sen sorpresas fiscais. Ademais, coñecer as distintas opcións de seguros e os seus custos pode axudarche a optimizar tanto a cobertura como a carga tributaria. Por iso, mentres te informas sobre a tributación do seguro de vida, tamén podes comparar seguros de vida para atopar a póliza que mellor se axeite á túa situación familiar e económica.

Como funciona a tributación do seguro de vida en Galicia?

A tributación do seguro de vida organízase do seguinte xeito:

1. Modalidade do imposto aplicable

• Se o seguro percíbese por causa de falecemento do asegurado, considérase unha adquisición «mortis causa» e tributa por ISD (modalidade sucesións).
• Se o seguro percíbese en vida do asegurado ou como produto de supervivencia, pode considerarse doazón (modalidade inter vivos) e tributar pola modalidade de doazóns do ISD.

2. Lugar de tributación

O imposto debe liquidarse na comunidade autónoma onde o falecido tiña a súa última residencia habitual. No caso dun seguro de vida, aínda que os bens estean noutro territorio, a normativa territorial determina que se aplique a comunidade correspondente, neste caso Galicia.

3. Prazo de presentación e pagamento

O prazo xeral para presentar a autoliquidación do ISD é de seis meses desde a data do falecemento. É posible solicitar unha prórroga previa nalgúns casos.
Se non se presenta ou se paga a tempo, poden aplicarse recargas e intereses de demora.

4. Cálculo da base impoñible, reducións e bonificacións

O importe do seguro incorpórase á base impoñible, restando as reducións que correspondan (dependen do grao de parentesco). Posteriormente, sobre a base liquidable aplícase a tarifa autonómica galega.

Ademais, a Xunta de Galicia pode aplicar bonificacións á cota tributaria, resultando que nalgúns casos o custo fiscal para os beneficiarios sexa moi reducido ou mesmo nulo.

Exemplo práctico

• Suposto: Don Xosé residía en Santiago de Compostela e falece. A súa filla María é beneficiaria da póliza de seguro por importe de 120.000 €. En Galicia existe unha bonificación do 99 % para descendentes directos.
• Resultado: A maior parte do imposto queda bonificado, polo que a carga fiscal para María será moi pequena.
• Nota: Este exemplo é meramente ilustrativo; a normativa pode variar e recoméndase consultar a normativa autonómica concreta.

Modalidades de tributación

Criterios que afectan ao custo fiscal

Realmente convén cobrar un seguro de vida?

Cobrar unha póliza de seguro de vida pode ser unha opción moi prudente en moitos casos, xa que proporciona un respaldo económico aos beneficiarios tras o falecemento do asegurado. Este respaldo serve para cubrir gastos inmediatos —como débedas, hipoteca, gastos funerarios— e tamén pode constituír unha garantía para a tranquilidade financeira a longo prazo.

Non obstante, ao valorar a conveniencia de percibir esa prestación, convén ter en conta varios factores clave:

• Implicacións fiscais: o feito de que a indemnización estea suxeita ao ISD implica que non todo o importe neto chega ao beneficiario, especialmente se a comunidade autónoma aplica tipos elevados ou poucas bonificacións.
• Situación financeira do beneficiario: se se trata de persoas con débedas ou pouca liquidez, a chegada do seguro pode aliviar unha carga; pero tamén é posible que haxa custos asociados (como o propio imposto ou a necesidade de dispoñer de liquidez para pagalo).
• Impacto sobre o resto da herdanza: en algúns casos cobrar o seguro antes de liquidar o resto da herdanza pode implicar complicacións ou incluso obrigas adicionais, segundo como estea redactada a póliza ou o testamento.
• Alternativas de planificación: pode existir a posibilidade de que o beneficiario solicite un anticipo da prestación para dotar de liquidez á herdanza, ou ben unha liquidación parcial do ISD para liberar a parte do seguro antes de adxudicar o resto da herdanza.

En definitiva, si convén cobrar un seguro de vida cando o titular preparou ben a póliza, e os beneficiarios coñecen as implicacións fiscais. E, mentres estás ao tanto deste aspecto fiscal, tamén podes comparar seguros de vida para asegurarte de que a cobertura e os custos se axusten ao teu entorno familiar e patrimonial.

Para que serve o seguro de vida ao titular da póliza?

Un seguro de vida serve ao titular para garantir que os seus seres queridos estarán protexidos economicamente en caso de falecemento. Este servizo persoal maniféstase en varias dimensións:

• Cobertura de riscos financeiros inmediatos, como préstamos, hipoteca, gastos funerarios ou cargas que quedarían a cargo da familia.
• Tranquilidade e planificación a longo prazo: o titular pode saber que, na súa ausencia, existe un mecanismo que facilita a continuidade financeira dos seus herdeiros ou beneficiarios.
• Compoñente de aforro ou investimento, naquelas pólizas que inclúen participación nos beneficios, ou permiten rescates ou adiantos —aínda que este punto tamén implica outras implicacións fiscais e patrimoniais que convén analizar.
• Instrumento de planificación patrimonial, xa que a designación de beneficiarios permite simplificar a transmisión dun capital sen que necesariamente entre a formar parte do inventario hereditario (aínda que iso non exime de tributación).

Polo tanto, se tes unha póliza de vida ou estás pensando en contratar unha, convén pensar non só na cobertura e no prezo, senón tamén en como quedará a situación fiscal dos teus beneficiarios no momento de necesitar cobrála.

Preguntas frecuentes (FAQ)

Os beneficiarios sempre teñen que pagar o Imposto de Sucesións por un seguro de vida?
Non sempre no mesmo grao. Depende de que o beneficiario sexa distinto do tomador/asegurado, do grao de parentesco e da comunidade autónoma. Nalgúns casos, a bonificación é do 100 % ou moi elevada.

Podo pagar o imposto usando directamente o diñeiro do seguro de vida?
Na práctica moitas aseguradoras esixen que se presente a autoliquidación do ISD antes de aboar a prestación. Nalgúns casos permite a liquidación parcial do imposto só co seguro para liberar fondos antes de adxudicar o resto da herdanza.

O beneficiario dunha póliza debe incluíla na declaración de IRPF?
Xeralmente, non. Cando se trata dunha indemnización por falecemento, tributa por ISD e non por IRPF. Só no caso de rescate en vida ou outros supostos especiais pode haber tributación por IRPF.

Conclusión

En definitiva, o cobro dunha póliza de seguro de vida non é un trámite “limpo” sen obrigas: si pode xerar carga fiscal, principalmente a través do Imposto de Sucesións e Doazóns, e esa carga dependerá do capital, do grao de parentesco, da comunidade autónoma e de se se aplicaron reducións ou bonificacións. Por iso, ademais de coñecer os teus dereitos e obrigas neste ámbito, convén actuar de maneira planificada e estratéxica.

Mentres te aseguras de que os teus beneficiarios reciban a cobertura adecuada e optimizas o impacto fiscal, tamén podes comparar seguros de vida para atopar a póliza máis adecuada en prezo, cobertura e beneficios.